بازار امتیاز وام — مقایسه‌ی ارزش و قیمت بانک‌ها
اینجا سه پرسش با هم جواب داده می‌شوند: امتیاز هر بانک چقدر می‌ارزد، الان چند معامله می‌شود، و با احتساب کارمزد، هزینه‌های جانبی و تورم، کدام‌یک واقعاً به‌صرفه است. چند بانک را انتخاب کنید تا در هر سه نمودار کنار هم بنشینند.
بانک دیطرح ماهان
بانک شهرطرح وزین
بانک مهر ایرانطرح نیلوفر
بانک رسالتوام قرضالحسنهبازدهیای که پول اگر جای دیگری می‌رفت به دست می‌آورد؛ کلِ ارزش‌گذاری روی همین عدد سوار است.
مبنای هزینه‌ی امتیاز، سود واقعی و جدولِ هزینه‌ی دو طرف.
بانک مهر ایرانطرح نیلوفرآخرین معامله در بازارچه — برای سنجیدنِ فرضِ دیگری، عدد را عوض کنید.
بانک رسالتوام قرضالحسنهآخرین معامله در بازارچه — برای سنجیدنِ فرضِ دیگری، عدد را عوض کنید.
بانک دیطرح ماهانبدون معامله؛ محاسبه با ارزشِ منصفانه‌ی ۵۹,۳۹۳ تومان انجام می‌شود. عددِ خودتان را وارد کنید.
بانک شهرطرح وزینبدون معامله؛ محاسبه با ارزشِ منصفانه‌ی ۵۰,۵۳۸ تومان انجام می‌شود. عددِ خودتان را وارد کنید.
۳۳٪ نرخ وام نیست
نرخ معیارِ فعال (صندوق درآمد ثابت، ۳۳٪ سالانه) نرخِ تسهیلاتِ بانک نیست و هیچ‌کس چنین سودی روی این وام نمی‌پردازد. این عدد فقط یک فرض است برای سنجیدنِ هزینه‌ی فرصت — یعنی هزینه‌ی خوابِ پولِ کسی که امتیاز را می‌سازد. اگر همان پول در سپرده یا صندوق می‌رفت، این‌قدر بازده داشت؛ پس نفروختنش هم همین‌قدر خرج دارد.
۳۳٪
بازده سالانه‌ی صندوق‌های درآمد ثابت
۸۸.۶٪
مبنای تنزیل اقساط در ستون سود واقعی
+۳۵.۸٪
از ۲ طرحِ دارای معامله (از ۴ طرح)
+۳۱.۶٪
بانک دی — با احتساب هزینه‌ی امتیاز و کارمزدها
هزینه‌ی امتیاز در برابر سود واقعی
برای وام ۱۰۰ میلیون تومانی: محور افقی چیزی است که بابت امتیاز می‌پردازید و محور عمودی سود واقعی وام نسبت به تورم، پس از کسر همان هزینه، کارمزد بانکی، کارمزد خدمات و هزینه‌ی زمانی مسدودی. بالا-چپ یعنی ارزان و پرسود.
قیمت منصفانه با مدت‌های مختلف بازپرداخت
هرچه بازپرداخت بلندتر شود کارمزد کل بیشتر و منفعت وام کمتر می‌شود، پس قیمت منصفانه‌ی امتیاز پایین می‌آید. شیب هر خط نشان می‌دهد امتیاز کدام بانک با بلندشدن مدت سریع‌تر بی‌ارزش می‌شود. دایره‌ی توخالی روی هر خط، قیمت واقعی بازار در مدت انتخابی است.
جدول کامل مقایسه
همان اعداد نمودارها، این‌بار خوانا و کامل — به‌همراه شرایطی که در نمودار جا نمی‌شوند.
| طرح | کف فروش | قیمت منصفانه | سقف خرید | قیمت بازار | اختلاف با ارزش | هزینه امتیاز | سود واقعی | نرخ مؤثر |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بانک شهرطرح وزین · استاندارد | ۴۲,۲۲۷ | ۵۰,۵۳۸ | ۵۸,۸۴۹ | — | —بدون معامله | ۱۵.۲٪۱۵.۲ میلیون تومان | +۳۰.۸٪ | ۲۶.۱٪ |
| بانک دیطرح ماهان · استاندارد | ۴۲,۲۲۷ | ۵۹,۳۹۳ | ۷۶,۵۵۸ | — | —بدون معامله | ۱۷.۸٪۱۷.۸ میلیون تومان | +۳۱.۶٪ | ۲۲.۵٪ |
| بانک رسالتوام قرض‌الحسنه · استاندارد | ۱۲۰,۲۴۸ | ۱۰۲,۱۶۹بازه وارونه | ۸۴,۰۸۹ | ۱۳۴,۰۰۰بازارچه | +۳۱.۲٪ گران‌تر از ارزش | ۴۸.۲٪۴۸.۲ میلیون تومان | +۶٪ | ۳۵.۵٪ |
| بانک مهر ایرانطرح نیلوفر · استاندارد | ۲۸۸,۵۹۵ | ۲۳۸,۵۶۴بازه وارونه | ۱۸۸,۵۳۳ | ۳۳۵,۰۰۰بازارچه | +۴۰.۴٪ گران‌تر از ارزش | ۵۰.۲٪۵۰.۳ میلیون تومان | +۲.۷٪ | ۳۸.۸٪ |
همه‌ی قیمت‌ها «تومان به ازای هر واحد امتیاز» است؛ یک واحد یعنی یک میلیون تومان وام به مدتِ مبنای همان طرح. قیمت‌های بازار برای مقایسه‌پذیری به مبنای همان طرح تبدیل شده‌اند.
«بازه وارونه» یعنی سقف خرید زیر کف فروش افتاده: با این کارمزد و این مدت بازپرداخت، وام حتی با امتیاز رایگان هم به‌صرفه نیست، پس عدد منصفانه فقط یک میانگین صوری است و مبنای معامله نیست. مدت بازپرداخت کوتاه‌تری را امتحان کنید.
این وام برای هر دو طرف چقدر آب می‌خورد؟
برای وامِ ۱۰۰ میلیون تومانی: تبِ خریدار می‌گوید چقدر بابتِ امتیاز و کارمزدها می‌پردازید و آخرش چقدر نقد به دستتان می‌رسد؛ تبِ فروشنده همان معامله را از سمتِ امتیازساز نشان می‌دهد. «درآمد فروشِ» یک تب، دقیقاً «هزینه‌ی امتیازِ» تبِ دیگر است.
کم‌هزینه‌ترین برای خریدار
بانک دی — کلِ هزینه‌ی این وام ۳۳,۸۱۷,۷۵۶ تومان (۳۳.۸٪ مبلغ وام) و نقدِ در دست ۸۲,۱۸۲,۲۴۴ تومان.
پرحاشیه‌ترین برای فروشنده
بانک دی — حاشیه‌ی ۳,۶۷۴,۸۹۹ تومان روی هزینه‌ی ساخت.
| طرح | بازپرداخت | قیمت هر واحد | امتیاز لازم | هزینه امتیاز | کارمزد بانکی | کارمزد خدمات | هزینه مسدودی | کل هزینه | نقد در دست | قسط ماهانه | نرخ مؤثر |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بانک شهرطرح وزین · استاندارد | ۳۶ ماه | ۵۰,۵۳۸تخمینی | ۳۰۰ واحد | ۱۵,۱۶۱,۴۵۸ | ۲۴,۰۰۰,۰۰۰ | — | — | ۳۹,۱۶۱,۴۵۸۳۹.۲٪ وام | ۸۴,۸۳۸,۵۴۲ | ۳,۴۴۴,۴۴۴ | ۲۶.۱٪ |
| بانک دیطرح ماهان · استاندارد | ۳۶ ماه | ۵۹,۳۹۳تخمینی | ۳۰۰ واحد | ۱۷,۸۱۷,۷۵۶ | ۱۶,۰۰۰,۰۰۰ | — | — | ۳۳,۸۱۷,۷۵۶۳۳.۸٪ وام | ۸۲,۱۸۲,۲۴۴ | ۳,۲۲۲,۲۲۲ | ۲۲.۵٪ |
| بانک رسالتوام قرض‌الحسنه · استاندارد | ۳۶ ماه | ۱۳۴,۰۰۰ | ۳۶۰ واحد | ۴۸,۲۴۰,۰۰۰ | — | ۵,۰۰۰,۰۰۰ | — | ۵۳,۲۴۰,۰۰۰۵۳.۲٪ وام | ۵۱,۷۶۰,۰۰۰ | ۲,۹۱۶,۶۶۷ | ۳۵.۵٪ |
| بانک مهر ایرانطرح نیلوفر · استاندارد | ۳۶ ماه | ۳۳۵,۰۰۰ | ۱۵۰ واحد | ۵۰,۲۵۰,۰۰۰ | ۸,۰۰۰,۰۰۰ | — | — | ۵۸,۲۵۰,۰۰۰۵۸.۳٪ وام | ۴۹,۷۵۰,۰۰۰ | ۳,۰۰۰,۰۰۰ | ۳۸.۸٪ |
همه‌ی اعداد برای وامِ ۱۰۰ میلیون تومانی است. «نقد در دست» یعنی مبلغِ وام منهای مسدودی و منهای پولی که بابتِ امتیاز داده‌اید — همان چیزی که واقعاً به دستتان می‌رسد. «کل هزینه» جمعِ هزینه‌ی امتیاز، کارمزدها و ارزشِ زمانیِ مسدودی است؛ خودِ مبلغِ مسدودی هزینه نیست چون در سررسید برمی‌گردد. کارمزدها در اقساط پرداخت می‌شوند و هزینه‌ی امتیاز نقد و ابتدای کار، پس برای مقایسه‌ی دو طرح هر دو ستون را با هم ببینید.
ارزان‌تر یا گران‌تر از ارزش؟
هر میله یک بانک است و طولش می‌گوید قیمت واقعی معامله چقدر از ارزش محاسبه‌شده فاصله دارد. سمت چپِ خط یعنی ارزان‌تر از ارزش، سمت راست یعنی گران‌تر. رنگ سبز یعنی قیمت حتی از کف فروش هم پایین‌تر است و قرمز یعنی از سقف خرید بالاتر؛ خاکستری یعنی داخل بازه‌ی منصفانه. عدد کنار هر میله، قیمت واقعی هر واحد امتیاز به تومان است.
از ۲ طرحِ دارای معامله: ۰ ارزان‌تر از ارزش، ۰ داخل بازه‌ی منصفانه، ۲ گران‌تر از ارزش.
ارزان‌تر بودنِ قیمت، به‌معنای به‌صرفه‌تر بودنِ وام نیست
یک قیمت، دو پرسشِ متفاوت را جواب نمی‌دهد. «چقدر خرجِ ساختش شد» و «چقدر برایم می‌ارزد» دو عددِ جدا هستند و ممکن است به دو بانکِ مختلف رأی بدهند.
۱. هزینه‌ی ساخت امتیاز — سمتِ فروشنده
پولِ فروشنده در حسابِ امتیازساز می‌خوابد. اصلِ پول برمی‌گردد، پس هزینه‌اش کلِ مبلغ نیست؛ فقط بازدهی‌ای است که اگر جای دیگری می‌رفت به دست می‌آورد:
سپرده × نرخ معیار × روزهای خواب ÷ ۳۶۵
این عدد فقط به ضریب، مدتِ خوابِ پول و نرخِ معیار بستگی دارد. ضریبِ بالاتر یعنی سرمایه‌ی کمتر برای مدتِ کوتاه‌تر — پس امتیازِ ضریب ۳ برای فروشنده ارزان‌تر تولید می‌شود تا ضریب ۲.
۲. ارزش اقتصادی امتیاز — سمتِ خریدار
خریدار امتیاز نمی‌خرد، وامِ ارزان می‌خرد. پس عددِ او از چهار چیز ساخته می‌شود:
- • قیمتی که بابت امتیاز می‌دهد
- • کارمزدِ بانکی و کارمزدِ خدمات
- • هزینه‌ی زمانیِ مبلغِ مسدودی
- • مدتِ بازپرداخت — که تعیین می‌کند چند واحد امتیاز لازم است
همین مدتِ بازپرداخت است که جا می‌افتد و مقایسه را خراب می‌کند.
تلهٔ مدت بازپرداخت
فرض کنید امتیازِ دو بانک با قیمتِ تقریباً برابر معامله می‌شوند، ولی یکی وامِ ۲۴ ماهه می‌دهد و دیگری ۳۶ ماهه. در نگاهِ اول «هم‌قیمت»اند؛ در واقع دومی ۵۰ درصد بیشتر «وام‑ماه» تحویل می‌دهد. درستِ مقایسه این است:
هزینه‌ی هر میلیون تومان وام در هر ماه = هزینه‌ی امتیاز ÷ مبلغ وام (به میلیون) ÷ مدت بازپرداخت
این شاخص از مدت و از مبلغِ وام مستقل است، پس تنها عددی است که دو بانک با دو مدتِ متفاوت را قابلِ مقایسه می‌کند. در صفحه‌ی مقایسه همین شاخص در ستونی جدا آمده است، کنارِ همان عددی که بازار اعلام می‌کند.
و برعکسش هم ممکن است: بانکی که امتیازش گران‌تر به نظر می‌رسد ممکن است کارمزدِ کمتر، مسدودیِ کمتر یا بازپرداختِ بلندتری داشته باشد و در مجموع وامِ ارزان‌تری بسازد. برای همین «سود واقعی» و «نرخ مؤثر» را هم گزارش می‌کنیم و نه فقط قیمتِ امتیاز را.
این اعداد از کجا می‌آیند؟
واحد امتیاز: یک میلیون تومان وام به مدت «مبنای امتیاز» همان طرح (رسالت ۱۰ ماه، بیشتر بانک‌ها ۱۲ ماه). قیمت‌های بازار برای مقایسه‌پذیری به مبنای هر طرح تبدیل می‌شوند، وگرنه بانکی که امتیازش ۱۲ ماهه اعلام می‌شود صرفاً به‌خاطر واحد، گران‌تر دیده می‌شد.
کف فروش: بازدهی‌ای که فروشنده با خواباندن پول در حساب امتیازساز از دست می‌دهد، تقسیم بر تعداد واحدی که می‌سازد. سقف خرید: نقطه‌ی سربه‌سر خریدار — بالاتر از آن، مجموع قیمت امتیاز و کارمزد از منفعت خود وام بیشتر می‌شود.
هزینه‌های جانبی: کارمزد خدمات (مثل حق عضویت انجمن حامی در بانک رسالت) و درصد مسدودی حساب، هر دو در محاسبه‌ی سقف خرید و سود واقعی وارد شده‌اند. مسدودی در سررسید آزاد می‌شود، پس هزینه‌اش «کل مبلغ» نیست، فقط ارزش زمانی از دست رفته‌اش است.
قیمت بازار: آخرین قیمت معامله‌شده‌ی امتیاز همان بانک در سامانه — از دفترسفارش یا بازارچه، هرکدام تازه‌تر باشد. طرحی که هنوز معامله نشده قیمت بازار ندارد و در نمودار «ارزان‌تر یا گران‌تر از ارزش؟» نمی‌آید.
برای ارزش‌گذاری تک‌طرح با ورودی دستی به ارزش‌گذاری امتیاز وام بروید؛ برای مقایسه‌ی شرایط کامل بانک‌ها به مقایسه بانک‌ها و برای محاسبه‌ی اقساط به محاسبه‌گر اقساط.